سيد علي اكبر قرشي

562

مفردات نهج البلاغه ( فارسى )

دو بار در « نهج » آمده است يكى در حكمت 367 كه دربارهء شدت تعلّق به دنيا فرموده : « و من استشعر الشغف بها ملئت ضميره اشجانا لهنّ رقص على سويداء قلبه » هر كس به دنيا بسيار حريض باشد ، دنيا قلب او را پر از اندوه‌ها مىكند كه آن اندوهها در وسط قلب او جست و خيز مى كنند . دوم در وصف ملائكه فرموده : « و تمكّنت من سويداء قلوبهم و شيجة خيفته فحنوا به طول الطاعة اعتدال ظهورهم » خ 91 ، 130 يعنى در وسط قلب آنها اسباب خوف خدا رسوخ يافته كه با طول طاعت خدا قامت خود را خم كرده‌اند صلوات و سلام خدا بر تو اى امير المؤمنين . سور : به فتح اول - بالا رفتن « سار الحائط سورا : علاوه و صعد عليه » مساورة بالا رفتن و بين الاثنين ، تساور : نيز بالا رفتن است از اين ماده هشت مورد در « نهج » آمده است در وصف رسول خدا صلى الله عليه و آله فرموده : « ارسله بالضياء و قدمّه فى الاصطفاء فرتق به المفاتق و ساور به المغالب و ذلّل به الصعوبة » خ 213 ، 330 ، او را با نور وحى فرستاد ، و در برگزيدن مقدم گردانيد ، و با او شكافها ( مفاسد ) را مسدود كرد و او را بر غلبه كنندگان به حق بالا برد و غالب گردانيد واقعا انسان در بهت مى رود از اين كلمات و تشبيهاتى كه به طور آسان به زبان حضرت ولى الله الاعظم جارى شده است . در مقام نصيحت فرموده : « الا فاذكروا هادم اللذات . . . عند المساورة للاعمال القبيحة » خ 99 ، 145 مرگ را ياد آورديد در وقت بالا رفتن براى اعمال بد . گوئى اعمال قبيح به علت منظور بودن در طبع انسان بايد انسان به طرف آنها جهش كند « مساورة » در خ 192 نيز آمده است « تساور قلوب الرجال مساورة السموم القاتلة » تكبر در قلوب مردان بالا رفته مانند بالا رفتن و تاثير سموم كشنده . سورة : شدت و بالا رفتن و منزلت . به مالك اشتر نوشته : « املك حمّيةّ انفك و سورة حدّك و سطوة يدك » نامهء 53 ، 444 زير بار ظلم نرفتن خود را كنترل كن و شدت انتقام و سطوت دستت را مالك باش . « سورات الزفير » خ 83 شدّتهاى زفير جهنم است « ساريه » : عمود و ستون ،